یانیه اسلو برای
اکوتوریسم
سازمان ملل سال 2002 را به
عنوان سال بینالمللی اکوتوریسم اعلام کرد، اتفاق مهم
این سال نشست جهانی
اکوتوریسم بود که در کبک کانادا در می سال 2002 برگزار شد.
پنجمین سالگرد نشست کبک در
می 2007 تحت عنوان کنفرانس جهانی اکوتوریسم در
اسلو برگزار شد. هدف این
کنفرانس ارزیابی یافتهها و چالشهای پیش آمده در
زمینه اکوتوریسم از ابتدای سال 2002 تا کنون بود. بدین
منظور انجمنهای ملی و منطقهای اکوتوریسم ،
متخصصین و حقوقدانان از سرتاسر دنیا گردهم آمدند تا برای
سیاستها و عملکردهایشان تعهدی ایجاد کنند و نقش منحصر
به فرد اکوتوریسم را در حفاظت و توسعه پایدار قویتر کنند.
برگزاری این کنفرانس توسط
جامعه بینالمللی اکوتوریسم (TIES)،
اداره اکوتوریسم نروژ و برنامه
محیطزیست سازمان ملل (UNEP) سازماندهی شد و در آن 450 نماینده از 73 کشور حضور یافتند. بیانیه
کبک در سال 2000 ، پتانسیلها و چالشهای اکوتوریسم را
برای کمک به توسعه پایدار روشن نمود. همچنین توصیههایی
را به دولتها ، بخش خصوصی ، NGOها ، آژانسهای بینالمللی
، جوامع بومی و محلی ارایه نمود.
متن بیانیه کبک همچنان
دارای اعتبار بوده و بیانیه اسلو نیز بر اهمیت آن
تاکید مجدد کرده است.
از سال 2002:
· بسیاری از
مناطق طبیعی جهان در خطر تهدید قرار گرفته و به دلیل
کمبود مناطق تحت حفاظت روز به روز صدمه بیشتری به تنوع
زیستی و منابع وارد شده است
· میزان
توریستهای جهان 23% رشد پیدا کرده است و پیشبینی
میشود که این تعداد تا سال 2020، دو برابر شود
· افزایش
میزان آگاهی از ابعاد و تبعات تغییرات آب و
هوایی کره زمین ، منجر به کمک در چگونگی انجام سفرها در
زمان کنونی و آینده خواهد شد
· نقش توریسم در
حمایت از توسعه پایدار ، دستیابی به اهداف توسعه هزاره و
کاهش قابل ملاحظه فقر به طور بارزی شناخته شد
به دلیل وجود این فشارها
و فرصتها ، سازمان جهانی جهانگردی ، برنامه محیطزیست
ملل متحد و سایر آژانسهای بینالمللی به حمایت از
سیاستهایی که منجر به پایداری هر چه بیشتر
توریسم میشوند ، ادامه دادند که این روش بسیار موثر واقع
شد.
اکوتوریسم به دلیل نقش
مهم و نوآورانهاش در
این روند باید ادامه یابد تا به عنوان یک الگو برای
کل صنعت توریسم باشد.
اکوتوریسم در 5 سال اخیر
از جایگاه مهمی بر خوردار شده ولی همچنان چالشهای
زیادی باقی مانده است:
· علاقه برای مشاهده
مناطق طبیعی و حیاتوحش روز به روز در حال افزایش است که
این امر موقعیتهای زیادی و نیز
فشارهای زیادی را ایجاد کرده و نیاز برای
مدیریت صحیح را افزایش داده است
· اصطلاح
اکوتوریسم بیشتر شناخته شده و به کار میرود و مورد سو استفاده
قرار میگیرد و در مفهوم واقعی خود به درستی به کار برده
نمیشود
· بیشتر دولتها
استراتژی اکوتوریسم را توسعه دادند ولی به نظر میرسد که
این استراتژیها باید در جهت روند کلی توریسم و
سیاستهای محیطزیستی کاملتر شوند و در
نهایت در عمل تحقق یابند
· تعداد پروژههایی
که با هدف ایجاد سرمایهگذاریهای اکوتوریسم ، در
سرتاسر دنیا وجود دارند ، در حال افزایش هستند. این پروژهها
بیشتر در جوامع محلی ا جرا میشوند و به عنوان ابزاری برای
ایجاد معیشت پایدار و کمک به حفاظت میباشند. با
این وجود هنوز مشکلات اقتصادی باقی مانده و نیاز به
ارتباط بهتر با بازار احساس میشود
· در حال حاضر
بسیاری از کشورها دارای جوامعی هستند که اکوتوریسم
در آنها اجرا میشود و نیاز به حمایت و پشتیبانی
در کار خود دارند
· جامعه بینالمللی
اکوتوریسم (TIES) با عضویت
بیش از 100 کشور و بیش از 40 انجمن منطقهای و ملی شبکه
ارتباطی اکوتوریسم ایجاد کرده است. چالشهای موجود شامل
همسو کردن حفاظت، جوامع بومی و توریسم پایدار از طریق
آموزش و حمایت آنها میباشد
برای شناسایی
این چالشهای خاص و جهانی و به منظور انعکاس 4 موضوع کنفرانس
جهانی اکوتوریسم در سال 2007 ، آژانسهای بینالمللی،
دولتها و تمام افرادی که در برنامهریزی و ارایه
اکوتوریسم فعالیت میکنند باید به این نکات توجه
کنند :
1- شناخت نقش کلیدی
اکوتوریسم در توسعه پایدار محلی.
پدیده اکوتوریسم اغلب در
روستاها و مناطق دور افتادهای اتفاق میافتد که با کمبود منابع
معیشتی جایگزین مواجه هستند و میزان فقر در
این مناطق بالا است. اکوتوریسم میتواند علاوه بر جنبه
حفاظتی ، درآمد بیشتری را نیز برای افراد بومی
تامین کند. با این وجود جوامع محلی باید در این طرح
و سودی که به همراه دارد
سهیم باشند و پایداری اقتصادی این طرح منوط برداشتن
برنامهریزی تجاری و دسترسی آن به بازار میباشد ،
که شامل فعالیتهای زیراست :
· برقراری ارتباط
و مشارکت بیشتر بین جوامع بومی ، تجارت توریسم در بخش
خصوصی ، سازمانهای غیردولتی و دولت
· رساندن منافع
بیشتر به مردم فقیر از طریق سیاستگذاری برای
افراد بومی ، ایجاد شبکه برای ارایه محصولات محلی ،
کمک به سرمایهگذاری ، حمایت خدمات محلی ،
زیرساختهای مورد
نیاز
· ایجاد
فعالیتهای کشاورزی پایدار و منافع اقتصادی دو طرفه
از طریق ارتباطات مناسب بین اکوتوریسم و کشاورزی
· تشویق به توسعه
محصولات جدید و تجارت منصفانه با موثر و قویتر کردن ارتباط
میان میراث فرهنگی منطقه با هنر و صنایع
دستی
· بیشتر منافعی که از حفاظت حاصل میشود به جوامع
بومی اختصاص یابد
2-افزایش پتانسیل
برای مدیریت خوب اکوتوریسم به عنوان یک ابزار مهم
اقتصادی و محافظ طبیعت.
اکوتوریسم به وجود مناظر زیبا و حیات وحش فراوان ، وابسته است ،
بنابراین توسعه اکوتوریسم و منافعی که به همراه دارد ، به عنوان
یک ابزار قوی در حفاظت آنها میباشد
در واقع در تعریف
اکوتوریسم ضروری است که منافع حفاظتی حاصل شوند. روشن است
این نتیجه نیازمند این است که تمامی فعالیتهای
اکوتوریسم به خوبی طراحی و مدیریت شوند تا اثرات
مضر اکوتوریسم بر روی محیط به حداقل برسند. این
فعالیتها شامل :
· بالا بردن دانش ،
مهارت و منابع اطلاعاتی مقامات مسول مناطق حفاظت شده در توسعه
و مدیریت اکوتوریسم
و کسب حمایت کافی برای مدیریت مناسب
· شناخت
نیازهای خاص مناطق ساحلی و اقیانوسها به علت وجود
زیستگاههای حساس ، منابع کمیاب و محبوبیت آنها
برای توریسم و تغییرات فشار روی جوامع آنها
· توسعه راههای خلاقانه برای استفاده از اکوتوریسم در
جهت پشتیبانی و حمایت مالی در امر حفاظت
· در نظر گرفتن
هماهنگی کامل با محیط هنگام طراحی تسهیلات
اکوتوریسم ، باقی گذاشتن حداقل اثرات و ترکیب
تکنولوژی جدید با ایدههای موجود
· اشاره به تعامل
مستقیم بین بازدیدکنندگان و حیاتوحش برای
جلوگیری از نابود شدن تنوعزیستی و جستجوی سود خالص
برای حفاظت
3-حمایت از
پویایی اکوتوریسم و اجرای سرمایهگذاری
اکوتوریسم و فعالیتهای مرتبط این امر از طریق
بازاریابی موثر ، افزایش اطلاعات و آموزش.
تجارت اکوتوریسم نیز
میتواند مانند محیططبیعی که در آن اکوتوریسم اجرا
میشود شکننده و حساس باشد. علت این امر این است که
بسیاری از مردمی که با تجارت اکوتوریسم مواجه هستند لزوما
در بازاریابی و مدیریت بازدیدکنندگان به صورت
آگاهانه و اقتصادی مهارت ندارند. بسیاری از محصولات
اکوتوریسم به وسیله سرمایهگذاریهای خرد و کوچک
تامین میشود. مردم در این بخش برای با هم کار کردن ،
همکاری برای توسعه مهارتها و نفوذ در بازار باید تشویق
شوند. این فعالیتها باید شامل موارد زیر باشند :
· اطمینان از
اینکه تمامی قسمتهای جهان به تسهیلات عملی و
برنامههای با کیفیت آموزشی در زمینه
اکوتوریسم دسترسی دارند. امکان دارد این دسترسی به طور
مستقیم یا از راه دور باشد
· به روز کردن اطلاعات
قابل دسترس در مورد بازارهای اکوتوریسم و افزایش امکان
دسترسی به آنها از طریق استفاده از تکنولوژی جدید
· بهبود مهارتهای
افراد بومی در راهنمایی و آموزش به عنوان یک بخش مهم در
ارایه اکوتوریسم معتبر و با کیفیت بالا
· همکاری با رسانهها
برای ارایه گزارشهای با محتوا و دقیق در مورد
اکوتوریسم و افزایش سطح توانمندی آنها در خصوص رعایت
اصول مورد نظر
· قویتر کردن
جوامع بومی ، ملی و ناحیهای اکوتوریسم و ارتباط آنها
با جامعه بینالمللی اکوتوریسم (TIES) و ایجاد یک شبکه بسیار قوی در
میان سایر شبکهها
4-معرفی برخی از اصول
کلیدی به منظور پایدار کردن اکوتوریسم
تعریف اکوتوریسم توقع
ایجاد تاثیر مثبت فراوانی را بر روی جامعه و محیط
زیست به وجود میآورد. ایجاد چنین تاثیراتی توسط
اکوتوریسم اهمیت داشته و ادامه این تاثیرات مثبت از
اهمیت بالایی برخوردار است. این اصول
کلیدی باید به موضوعاتی همچون انعکاس جریانات
کنونی و شرایط بیرونی شامل فرصتهای جدید
برای بیشتر نمودن سودهای حاصل از اکوتوریسم و
چگونگی مقابله با بحرانها اشاره کنند. فعالیتهای مرتبط با
این امر باید شامل موارد زیر باشند :
· ادامه ایجاد
استانداردها و معیارها برای کیفیت اکوتوریسم ،
اثرات آن ، اطمینان از پیوستگی استانداردها و ترویج آنها
از طریق استفاده از طرحهای گواهینامه
· هدایت
تمایلات جدید در تجارت ، از طریق ایجاد همکاریهای
اجتماعی و محیطزیستی مسولانه و حمایت از امر حفاظت
و جوامع محلی
· توجه به تاثیرات
تغییرات آب و هوا و اثرات آن بر روی اکوتوریسم از
طریق معرفی الگوهای مسافرتی ، ترویج استفاده
ازگزینههای مناسب حمل و نقل و تشویق به استفاده از طرحهایی
که میزان خروج کربن از آنها در حد استاندارد میباشد
· کار با سایر بخشهای صنعت توریسم به منظور
ترویج و رعایت اصول پایداری در آنها
· احترام به حقوق جوامع
بومی در کنترل توسعه اکوتوریسم ، شرکت در آن و به دست آوردن حداکثر
سود که در نهایت این امر منجر به بالا رفتن مسولیت
بازدیدکنندگان و کیفیت بازدید آنها خواهد شد.